Tomek Grobelski: Pamiętasz czytelniku wierszyk Glyna Maxwella Rozbicie? Ktoś rozbił nasz drogocenny witraż. Historia rozsypki, która zbliża, dialektyka ruiny z momentem towarzyskim. Everybody kombinerki. Czego tu się nie robi dla sestyny! I innych konstrukcji! Których nie potrafię nazwać. Dużo. Wszystko. Imponująca faktura tych sestyn, niemal namacalna, bliska idealnej. A jak zazdrośnie strzeże przebiegów sensu, które przecież tam są, muszą być, logiczne i pewne jak okablowanie bionicznej nogi. Mówię wam, te sestyny są tak dobre, że nie trzeba ich czytać. Ale. Pomorfologizujmy dalej. Obok wierszy o konsystencji kaszy, jakieś krótkie somatyczne przebiegi, i w ogóle wiersze dłuższe i krótsze, o przeróżnej wersyfikacji, regularnej lub nie! Pilnik i palnik. Gdybym miał zgadywać w czym robi Góra, wskazałbym na metal. Żelazowa wola. Nie, przepraszam. Wiersze, które ranią. Poezja, która waży. Żyd Polak, tak pseudonimuje się sytuacje z użyciem ostrych krawędzi. Język to nie je bajka, język to je dron. Piotrze?

Piotr Janicki: Wiersze dystychy, wiersz-krzyż, wiersz-sikający bawół. Dawno nie oglądaliśmy swoich tatuaży. Opuszczony czerwony ciągnik w starym lesie, ściśle między drzewami. Hmm, więc jednak niesemiotyczny szablon, tatuażnik ryje w emocjach. W wersji Konrada Góry idzie to tak: „Bo lubię woń bez/Treści.”
Pamiętasz czytelniku sestyny takiego Lorki? Śpiące erynie kominów; około 1955 roku w województwie stalinogrodzkim poznali się (…) i (…) Patrzą, a ich kominy znikają za nogawkami parlamentarzystów, którzy coś do nich szczypiaszczą. Niedaleko podobnie nieostrych obrazów albo konkret, albo, nieco dalej, abstrakt — bliskie sobie w semantycznej przestronności, podłączone do jednego serca i — niech mnie ktoś poprawi jakby co — nitkowatego tętna. Nie, przepraszam. Jeżeli tonację określają takie rzeczy jak regularna strofa, to niekiedy w prezentowanym tomie melancholia zsuwa się po igle ekstazy sterylizowanej na ogniu z zapalniczki. Czy Góra pali?

(Czytaj dalej…)

Okres

Widmo błękitu nad pułapką ziemi,
wysoki połysk po tej stronie chmur,
jeszcze się nie zniżajmy. Zamknij oczy
i powiedz: czy wianuszek maciupkich miast,
bierki autostrad, cygaretki portów
obudzą w nas tkliwość? Minus dziesięć
stopni i trzydzieści tysięcy stóp,
to na dzień dobry, a na do widzenia
pestka międlona na czubku języka,
i w ogóle sam wysunięty język,
i taki drobiazg, seks? Tak, mógłbym wyjść
na skrzydło, a potem spaść jak nitka śliny
z twoich niedbałych ust, gdyby porządniej
wiało. Tymczasem już kapitan speaking:
otwórz oczy, zniżamy się.

(Czytaj dalej…)

Piotr Janicki: W chwilach obcowania z bliską mi sztuką, szczególnie zaś z literaturą, najbardziej podnieca mnie myśl, że niezależnie od tego, czym bym się w życiu zajmował, zawsze — o ile będę w tym, co robię, troskliwy — mogę stanąć oko w oko z problemem leżącym na pograniczu czegoś, co można dostrzec, z czymś, czego nie da się przewidzieć. Przyznaję z wielkim podnieceniem, że kiedy czytam ekspozycję Mikołajczaka do „Bena z osiedla”, w której część rozpoczynającego opowiadanie zdania: „Kilka minut dla Bena, który omal nie wskoczył do nadjeżdżającego z przeciwka tramwaju…” okazuje się całym zdaniem, to tamto oko w oko przybiera postaci dwóch golasów z filmów hard-porno. Proszę posłuchać dalej: „Zielone wzgórza jego wyobraźni przesunęły się po ekranie, kiedy trzecioosobowy narrator w głowie Bena poinformował go, że oto właśnie…”
Do mnie, dzieci wdowy. Jest coś pięknego w historii Mikołajczaka, którą znam. Zacznę ją od samego początku. Około dwóch miesięcy temu Brat Adam Kaczanowski podsunął mi w ten swój cudowny sposób konika polnego o mocy 350 KM książeczkę Mikołajczaka. To wszystko. Proszę Cię Bracie Tomku, żebyś zabrał w tej sprawie głos.

PJ: Jak zapachniało struclą monadową z Braci Kamieni!

(Czytaj dalej…)

Biegające żółwie z Pattamos

przyszły ufnie, jak białe jelonki
lecz nie mieliśmy nic
oprócz kieszeni
pełnych adwentowego ciasta

i był wstyd
jak stąd do
Ziemi Jałowej

gdy powiedziały:
nas z piasku wypłukało morze
stąd radość pomieszana ze smutkiem
i lekkość w paluszkach,

lecz zdążyliśmy je  p o i n f o r m o w a ć
że są jelonkami w pancerzu
dziećmi rogatej żaby
i lepiej się nam zrobiło
a im gorzej

było biegać po schodach

to schody nas uratowały
– betonowe stopnie schodzące do morza
miarowo, jak w geometrii wykreślnej:
papier milimetrowy miał więcej białych plam
niż mapy stąd aż po Władywostok palm.

(Czytaj dalej…)

Dwa wykłady z profesorem Woźniakowskim

          Profesor stał obok ciemnego, krakowskiego biurka, gdy zaczął na niego kropić deszcz. Deszcz kropił na profesora z ostrego kąta. Profesor pochylał ciało, jakby nie chciał, z jednej strony, przeszkadzać królowi Eolowi, a z drugiej, jakby próbując zneutralizować spadające na niego krople, aby móc w spokoju kontynuować wykład.
W powietrzu dystynkcja z opowieścią zrywały jarzębiny.

prof o

(Czytaj dalej…)

Nadia Oneiros. Jej zjawy.

          I tak będzie bez końca: szpilka w źrenicy, gwóźdź w potylicy. Idźmy dalej. Nadia Oneiros zjawiła się we śnie, z posępnym życiorysem, w strzępach i we krwi. Uśpione Nad-Ja szturmuje nad ranem; ten senny stuff to ciężka woda, basen pełen soli, kilka świeżych ran. Oniryczna Nadia wymyka się chyłkiem; Melancholijna Françoise wychodzi z ukrycia, już nie ma łechtaczki, biedna i zgnębiona. A Nadia Oneiros nie zna się na świecie. Ona się nie zna na seksie i śnie. Ona się nie zna na śmierci i śmie. Ona się gubi o świcie i w śmiechu. Z nią można tylko pójść na kretowisko.
          Poturbowany lokator studiuje podnóże schodów; zamordowany prozaik niczego już nie szuka; udręczony kochanek ma nowy tatuaż; niczego więcej nie chce, bo czegóż mógłby chcieć? Pinezki w przełyku, gwoździe na języku.
          I tak było bez końca.

(Czytaj dalej…)

1.

Fotografuję już tylko telefonem komórkowym. Jakość obrazu jest niska. Nie znam nikogo, kto nie byłby w stanie robić podobnych zdjęć.

2.

Jest wieczór. W budynku naprzeciwko kilka ludzkich pleców siedzi przed biurkami. W dobrze oświetlonym biurze znajdują się także kwiaty. Na regałach stoją rzędy segregatorów. Moi współlokatorzy gdzieś wyszli, a ja mam niepotrzebne problemy i nie mogę się zdecydować na muzykę, jakiej mógłbym teraz posłuchać. Słucham dosyć zróżnicowanych rzeczy. Słuchasz takiej samej muzyki jak prawie wszyscy, powiedział mi niedawno kolega.
Jestem trochę spięty i zamyślony, ale nie arogancki. Czekam na wiadomość i jestem z tego powodu nerwowy i ironiczny. Poziom głośności w telefonie ustawiłem na 8 — maksimum. W menu zmieniam jakość obrazu z „dobrej” na „normalną” i fotografuję dom naprzeciwko w najgorszej rozdzielczości. Obróbka obrazu trwa jakieś dwie sekundy, po upływie których widzę rezultat. Fotografuję dla odwrócenia uwagi.

(Czytaj dalej…)

Można by zadać temu tomowi jedno pytanie i żyć nadzieją, że jest podchwytliwe: gdzie można nauczyć się najpiękniej mówić? Wydaje się, że się dykcja Marcinkiewicza zahartowała dużo wcześniej, niż czwartego maja, kiedy „Laski na murku w słońcu, ziomale na murku w cieniu”, wcześniej również, niż w dniu bez deszczu¹, kiedy „odpala polonez (…) na styku czasów”. Napisałam „wydaje się”, ponieważ niemal każdy wiersz autora w tym tomie ocieka świeżym płynem utwardzającym go. Bez wątpienia nie ucierpiałby w szczęce gimnazjalisty, tym więcej, że to niewątpliwie Gilded Stuff (autor nic zresztą nie ukrywa; nazwisk nie będę powtarzał, a za chwilkę przeczytają państwo ostatnie wieści o Wł. Broniewskim i na własne oczy poczują w nosie złote drabiny surrealizmu. Przepraszam — drobiny, pyłki).

pj

(Czytaj dalej…)

Można by wymienić wiele — w zasadzie każdy pilny czytelnik mógłby — takich nazwisk twórców literatury, których działalność charakteryzowała się pewną innowacyjnością, świeżością, niemałą oryginalnością, która była swoistym gestem wobec przemian i nowych osiągnięć ważkich momentów historii świata, która pilnie rejestrowała rozmaite wstrząsy niespokojnych epok, ich burze, napory, ale także rozluźnienia kulturowo-społeczne, a która nagle przestała być zauważana i czytana, a została odłożona do lamusa. Albo wręcz zupełnie została pominięta przez następne pokolenia czy nawet wypaczona. Brak pamięci o dobrym twórcy może przyjąć także inną postać, postać przekłamania, niekompletnego spojrzenia, zogniskowania uwagi czytelniczej na najmniej istotnych i najmniej reprezentatywnych elementach danego dorobku literackiego. Przykładem powyższych procesów wydaje mi się być Adam Ważyk, który nie tyle trafił na literacki śmietnik, w przestrzeń totalnego wykluczenia ze współczesnej świadomości krytycznoliterackiej, nie tyle został zanegowany, co dotknięty kompletnym przeformułowaniem podejścia do jego życia i twórczej aktywności, skażony zbyt wąskimi interpretacjami, niepełną, wybrakowaną recepcją, uwagą nie wychodzącą dalej niż poza wąskie momenty działalności.

(Czytaj dalej…)

Tak to jakoś jest, że historie raczkujących awangard są zazwyczaj ciekawsze niż dzieła, jakie z tymi prądami przyszły. Polska prehistoria poetyckiej nowoczesności nie jest tu chyba wyjątkiem i — nie wiem jak w Państwa przypadku — ale silniej owiewa mnie Zeitgeist i więcej widzę oczyma duszy, jak chciał poeta, kiedy natykam się na anons „w sprawach futuryzmu polskiego należy się udać do cukierni na ul. erywańskiej Nr 14, w niedzielę między godziną 1 a 2 lub 5 a 6 tam, w drugim pokoju (bocznym) będzie można zobaczyć się z anatolem sternem, lub z aleksandrem watem, rękopisy wysyłać pod adres: an. stern sienna 27″, niż kiedy czytam „Jak drapieżne czółna czające się z falą / Płynęła eskadra złych aeroplanów”. Dlatego z premedytacją wybieram z bogatego w faktograficzne smaczki zbioru szkiców W kręgu awangardy i futuryzmu historię „Katarynki Warszawskiej” i jej przywódcy K. Brzeskiego, którego emanacje przypomną zapewne niejednemu z czytelników to i owo z dziejów młodej poezji w Internecie i, kto wie, może nie tylko rozśmieszą, co nawet wzruszą. Poważne rzeczy działy się w tej epoce (przy haśle „Międzywojnie” zawsze mam przed oczami scenę z filmu Vabank, gdzie po ulicy przechadza się żywa reklama — człowiek w butli mleka) oczywiście gdzie indziej: tu i tam („Almanach Nowej Sztuki”) zaczyna się eksperymentować ze składnią jukstapozycyjną, wschodzą kiełki surrealizmu („poezja anektuje nową dziedzinę psychiki ludzkiej: stany marzenia sennego, odruchy automatyczne, myśli niedokończone (…)”), T. Peiper rozwija swoje do dziś inspirujące koncepcje „widzeń urywkowych” i pisze rzeczy w rodzaju Na plaży, poematu, jakżeby inaczej, „rozkwitającego”, w którym pojawiają się zdania typu „W godzinach kiedy duch jest mięsożerny sierpień powinien leżeć w Gdyni”, a ostrość i „pozarozumowa” precyzja niektórych złamań języka są chyba nadal bardzo nowoczesne? W samym środku tych przemian znajduje się kształtujący się talent Adama Ważyka, a jak pisze Andrzej K. Waśkiewicz na zakończenie rozdziału poświęconego poecie, „Gdyby młodzi poeci naprawdę interesowali się tradycją, mogliby z lekcji Ważyka wyciągnąć płodne wnioski.” No właśnie!

r

(Czytaj dalej…)