Naczelnym tematem Grzebalskiego wydaje się strumień życia, który nas omija, niosąc gdzieś daleko — i komuś innemu — „głupstwa, wesołe piosenki” i inne rozkosze życia mniej świadomego, a pozostawiając nas na skalistym lądzie, co do którego coraz to większej nabieramy pewności, że jest to ląd bezludny. Na gesty będące czymś w rodzaju samopokrzepienia w obliczu takich okoliczności natykaliśmy się w twórczości poznańskiego autora nawet nie tak rzadko — dość wspomnieć „potem patrz, po prostu patrz — uważnie i śmiało”, ryt powtórzony zresztą i w nin. książce — jednak tonację Niepiosenek ciężko byłoby już uznać za „budującą”, czy choćby „umiarkowaną”. „Nie chce ci się już notować w autobusie / o piątej nad ranem”, pisze Grzebalski w ostatnich liniach książki i o to mniej więcej tu chodzi: poezja ta nasiąknęła takim poczuciem rezygnacji, że zdaje się ono już nieodwracalne, a sam autor wspomina w internetowym wywiadzie, że coraz bardziej pociągają go „formy gnomiczne” i ruch w kierunku „granicy ciszy”¹. Chciałoby się powiedzieć, że popularnie zwany „przezroczystym” język Grzebalskiego również uczestniczy w tym odwrocie i że podróż ku piorunom krótkiej formy prosto z zaplecza przejrzystej dykcji może nie skończyć się dobrze — a jednak pojawiają się w Niepiosenkach miejsca, które pozwalają podejrzewać, że operacja przelewania znaczenia w mniejsze formaty może się zakończyć pomyślnie i interesująco; mam tu na myśli np. wydajne konstrukcje alegoryczne, jakie znajdujemy w zakończeniach wierszy pokazanych poniżej. W dwóch pierwszych trop wykorzystuje „wodę” a oba zakończenia można przeczytać „płasko” i zostać z nastrojową akwarelą w ręku; można przeczytać i „alegorycznie” i poczuć się otoczonym przez przestrzenie, które słabszy poeta nazwałby np. „językiem” i „światem”, odpowiednio. Tak tak, ktoś tu zdecydowanie moczy spławik — który trącamy niniejszym.

r

I tak dalej

To miało być dobre lato: palba świateł,
głupstwa i wesołe piosenki po świt.
Mieliśmy w tym zniknąć, razem albo osobno,
wiedząc, jak nietrwały jest śmiech, etc.

I, obawiam się, nic z tego.
Dni jeden po drugim, jak cukierki,
którymi częstowała babcia, bo żal.

W wygasłych ogniskach parują ziemniaki,
na grillu mięso ciemnieje jak ból miłości.

Na szczęście i tutaj znajdą się chłopcy,
którzy na łódkach marzą o czymś więcej,
niż dyskoteka i ciała dziewczyn.

Wiosłują, żeby o czymś powiedzieć,
potem milczą szczęśliwi na środku jeziora.


Legenda

W stawie, gdzie się utopiła,
cichnie już oddech zimy.
Włosy żółtego światła
między wierzbami.

Mieszkał tu murarz
o skórze białej jak mąka.
Rżnął w pokera
i pił na potęgę,
zanim, śpiewając,
poleciał na łeb z rusztowania.

Co niedziela szalała z nim
na potańcówkach.

Jestem cieniem,
opowiadam historie.
Moczę spławik w stawie,
w którym ucichł jej oddech.


Wiatr bawi się czarnymi workami

Światła radiowozu i karetki jak ślizg
pomarańczowej farby po rysunku ośmiolatki.

Była czarnym tłem, ale kreśląca ręka osunęła się
i przez dziurę w kartce prześwitują
przęsła wyrastające znikąd.

Książka ukazała się nakładem Biura Literackiego. Kilka innych opublikowanych w niej wierszy prezentowaliśmy już wcześniej (por. http://cycgada.art.pl/?page_id=221).